Leven en streven

Na de dood van haar geliefde Gerritsen in 1905, duurde het lang eer Aletta zich weer aan haar idealen kon wijden. De strijd om het vrouwenkiesrecht betrok haar uiteindelijk weer bij het volle leven. Al in 1883 had zij om stemrecht gevraagd. Met reden, want zij voldeed aan de wettelijke voorwaarden: ingezetene van Nederland en belasting betalend. Maar haar aanvraag om een stembriefje werd op grove wijze afgewezen. Bij de volgende Grondwetswijziging in 1887 werden vrouwen van het stemrecht expliciet uitgesloten; de wet sprak nu met nadruk over mannelijke ingezetenen van Nederland.

Groepsportret t.g.v. Internationaal Congres voor Vrouwenkiesrecht 1908

Vereniging voor Vrouwenkiesrecht

Enkele jaren later, in 1894, was de oprichting van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht (VVK) een feit. Vergaderingen en congressen volgden, in nationaal en internationaal verband. In 1903 werd Jacobs presidente van de VVK om dat vele jaren te blijven. Het grote doel verenigde allen in de Wereldbond van Vrouwenkiesrecht (International Woman Suffrage Alliance), zowel kiesrechtvrouwen uit Amerika, IJsland en China, Engeland, als de wat vormelijke vrouwen uit Nederland.

Op wereldreis met Carrie Chapman Catt - lobby voor vrouwenkiesrecht

Met Carrie Chapman Catt, de presidente van de Wereldbond, maakte Aletta na het overlijden van haar echtgenoot een wereldreis. Zonder het gemak van vliegtuigen waren ze aangewezen op treinen en andere trage vormen van vervoer. Gedurende 1911 en 1912 reisden ze verschillende continenten over, om het belang van vrouwenkiesrecht en de waarde van internationaal zusterschap te benadrukken. De steun groeide, en een optimistische blik op de toekomst leek gerechtvaardigd. Toen brak in 1914 de Eerste Wereldoorlog uit.

Vrouwenvredesbeweging

Vrede: vrijwel iedereen wilde het, maar hoe, en door wie? Met andere vrouwen die zich voor het vrouwenkiesrecht hadden ingezet besloot Aletta Jacobs zich nu aan de bevordering van wereldvrede te wijden. Het kiesrecht leek daarmee samen te hangen. In december 1912 had ze geschreven: "Ik ben het met Bertha von Suttner eens, alleen door invoering van het vrouwenkiesrecht in alle landen, kan aan de onmenschelijke oorlogen een einde gemaakt worden. Vrouwen medezeggenschap geven in de Parlementen is het eenige geneesmiddel voor deze kwaal...".

Internationaal Congres van Vrouwen in Den Haag

De vredesbeweging spreidde zich over de wereld uit en Nederland was erbij. In 1915 werd in Den Haag een groots congres gehouden, waarop vele vooraanstaande vrouwen aanwezig waren, afkomstig uit landen die met elkaar in oorlog waren. Na het congres sprak Aletta Jacobs in Amerika met president Woodrow Wilson. De Women's International League for Peace and Freedom (WILPF) werd opgericht, die nog steeds bestaat. Maar hoe zat het intussen met het vrouwenkiesrecht?

Vrouwenkiesrecht

Het verkrijgen van vrouwenkiesrecht bleef een belangrijk thema en er werden nieuwe campagnes ontwikkeld. Na het grote congres in 1915 werd op 18 oktober 1916 een grote vrouwendemonstratie in Nederland gehouden, die alle grote kranten haalde. Aletta: "Van dien dag af tot aan het einde der debatten over de kiesrechtartikelen in de nieuwe Grondwet, hebben heele groepen van vrouwen iederen dag een wacht gevormd voor het parlementsgebouw, zoodat de mannen in de Kamer geen oogenblik konden vergeten dat de vrouwen het kieschrecht eisten". In 1917 werd de eerste overwinning behaald: vrouwen kregen het recht van kiesbaarheid, het zogeheten passief kiesrecht. In 1919 kwam de tweede victorie: met de bekrachtiging van het wetsontwerp Marchand kregen vrouwen dezelfde politieke rechten als mannen. Victorie! Uit het hele land ontving Jacobs gelukwensen en geschenken, waaronder een in goud uitgevoerd vrouwenkiesrechtembleem. In 1922 kwam de kroon op het werk, toen zij en andere Nederlandse vrouwen voor het eerst een stembriefje kregen. Ook dat werd gevierd.

Aletta's 70ste verjaardag

Aletta was inmiddels bijna 70 jaar geworden. Veel van haar idealen had zij verwezenlijkt. Stemrecht, zitplaatsen voor winkeljuffrouwen, seksuele voorlichting en een persoonlijke bijdrage aan de wereldvrede. Natuurlijk tastten die zware jaren haar gezondheid aan. Dankzij rust en lieve zorgen van vrienden bleef de schade beperkt. Congressen en internationale reizen bleven haar energie opeisen.

In Nederland begon men in brede kring te beseffen hoe bijzonder dr. Aletta H. Jacobs was. In 1924 was Aletta het middelpunt van een feest ter ere van haar 70ste verjaardag. Op 8 maart 1929 herdacht men het feit dat zij 50 jaar geleden promoveerde.

Dr. Aletta H. Jacobs had nog veel plannen. Op 10 augustus 1929 overleed zij echter, vermoeid. De crematieplechtigheid werd druk bezocht en voor het bioscoopjournaal verfilmd.
 
Crematie van Aletta Jacobs te Westerveld